ਜੰਤਰ ਮੰਤਰਜੰਤਰ ਮੰਤਰJantar Mantar

ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ASI ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਚਿਣਾਈ ਦੇ ਛੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾ-ਕੋਣ ਲਈ ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਲਘੂ ਸਮਰਾਟ ਯੰਤਰ, ਮੈਰੀਡੀਅਨ ਉੱਤੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਈ ਦਕਸ਼ਿਣੋੱਤਰ ਭਿੱਤੀ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਡੈਕਲੀਨੇਸ਼ਨ) ਲਈ ਚੱਕਰ ਯੰਤਰ, ਦਿਗੰਸ਼ (ਐਜ਼ੀਮਥ) ਲਈ ਦਿਗੰਸ਼ ਯੰਤਰ, ਅਤੇ ਨਾੜੀਵਲਯ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਆਕਾਸ਼ੀ ਪਿੰਡ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਗੋਲਾਰਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਯੰਤਰ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਸਟ੍ਰੋਨੌਮੀਕਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। 1920 ਤੋਂ ASI ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਵਰਚੁਅਲ ਐਕਸਪੀਰੀਐਂਸ਼ੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਟਿਕਟ 'ਤੇ।

1772 ਵਿੱਚ ਸਰ ਰਾਬਰਟ ਬਾਰਕਰ ਇੱਥੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ 'ਸੂਚਕ ਗ਼ਾਇਬ ਹੈ'। ਲਗਭਗ 1777 ਦੀ ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਕਰੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਉਹੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਯੰਤਰ ਦਰਜ ਹਨ।