ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଓ ସିନ୍ଧିଆ ଘାଟ ମଧ୍ୟରେ ପାଣି ଧାରରେ ଖୋଦିତ ବାଲିପଥରର ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର, ପ୍ରାୟ ନଅ ଡିଗ୍ରୀ ଢଳିଛି, ପିସାର ଢଳିଥିବା ମିନାରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
ଘାଟ ପାଖରେ ଢଳିଥିବା ରତ୍ନେଶ୍ୱର ମହାଦେବ ମନ୍ଦିରର ଖୋଦିତ ଶିଖର, ବାରାଣସୀ
ସମୟ ଓ ଶୁଳ୍କ ସରକାରୀ ସୂତ୍ରରୁ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ; ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ଏହା ଏତେ ତଳେ ଅଛି ଯେ ବର୍ଷର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଗଙ୍ଗା ଏହାର ଗର୍ଭଗୃହକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ରଖେ ଏବଂ ବର୍ଷାରେ ପାଣି ଶିଖର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚଢ଼ିଯାଏ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ପୂଜା କ୍ୱଚିତ ହୁଏ। ନଗରର ରାଜସ୍ୱ ରେକର୍ଡ ଏହାକୁ 1825–1830ର ବୋଲି କହେ; 1860 ଦଶକର ଫଟୋରେ ଏହା ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ସିଧା ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ।
ଏହାକୁ କିଏ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ସେ ନେଇ ମତଭେଦ ଅଛି। ପୂଜାରୀମାନେ କହନ୍ତି, ରାଜା ମାନ ସିଂହଙ୍କ ଜଣେ ସେବକ ତାଙ୍କ ମା' ରତ୍ନା ବାଈଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ତିଆରି କରି ଗର୍ବ କରିଥିଲେ ଯେ ସେ ମା'ର ଋଣ ସୁଝିଦେଇଛନ୍ତି; ମା'ର ଋଣ କେବେ ସୁଝିହୁଏ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମନ୍ଦିର ଢଳିଗଲା, ଏବଂ ଏହାକୁ ମାତୃଋଣ ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଆଉ ଏକ କଥାରେ ରତ୍ନା ବାଈ ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲକରଙ୍କ ଜଣେ ଦାସୀ, ଯିଏ ନିଜ ନାମରେ ମନ୍ଦିରର ନାମ ରଖିଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାର ଶ୍ରେୟ ଗ୍ୱାଲିୟରର ରାଣୀ ବୈଜା ବାଈ କିମ୍ବା ଆମେଠୀ ରାଜପରିବାରଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି।
ଉତ୍ସ: Wikipedia — Ratneshwar Mahadev temple (coordinates; nine-degree lean; builder accounts; revenue records 1825–1830) · Live History India — The 'Leaning Temple of Varanasi' (12 Jul 2021) · Varanasi Guru — Ratneshwar Mahadev, the leaning temple of Kashi · The Logical Indian — Fact check: Ratneshwar temple leans more than the Tower of Pisa
